header-1

Familie

Natuurlijk ben ik mij bewust van mijn familienaam en weet ik - vaag – iets van de geschiedenis. Textiel, Twente, maar ook Nederlands-Indië en uitwaaieren over de wereld, dat heeft tot recent het beeld van mijn achtergrond als wazige vlekken bepaald. Mijn directe familie, mijn ouders, mijn grootouders en een verbijsterende hoeveelheid verder verwijderde familiedelen, die ik vroeger voor het gemak allemaal oom of tante noemde, waren wel in zicht, maar onscherp. Ik kende hun geschiedenis eigenlijk amper of niet en had al helemaal niet scherp hoe dat dan zat in de algemene of regionale geschiedenis. Toen ik in 2016 als bestuurslid voor de Gerrit-tak van de Ter Kuiles startte, ben ik begonnen met het uitzoeken van mijn familie geschiedenis tot aan Gerrit. Niet alleen als voorbereiding voor het Familieboek dat we in 2019 willen uitgeven voor het honderdjarig bestaan van het ter Kuile Fonds, maar ook omdat naarmate ik meer terugvind, het gewoon leuk is, een bijzondere soort detectieve werk.

Detectieve werk
Tegenwoordig is het detectieve werk, onderzoek naar je familiegeschiedenis aanzienlijk vergemakkelijkt doordat bijvoorbeeld alle kranten zijn gedigitaliseerd http://www.delpher.nl/. Veel archieven zijn te raadplegen via CBG Centrum voor familiegeschiedenis: http://cbgverzamelingen.nl/ Als je zelf ook het één en ander wilt uitzoeken is het handig om te starten met de stamlijsten van de Familie Ter Kuile, waar je de generaties van je afstamming in kunt terugvinden, deze kun je met het boekje van het Patriciaat kopen in de winkel van het Ter Kuile Fonds http://www.terkuilefonds.nl/winkel.  En natuurlijk zijn we voor het familieboek op zoek naar persoonlijk materiaal, brieven, verhalen, foto’s. Ik heb zelf nog een prachtig fotoalbum van mijn grootvader en overgrootvader. Zodra het gelukt is om dat te digitaliseren, zal ik de foto’s beschikbaar maken.

Hieronder een eerste invul oefening, alle aanvullingen en correcties welkom. Ik hoop – in de schaarse vrije tijd – het resultaat van het speurwerk naar de Gerrit-tak op te schrijven en te publiceren op www.terkuilefonds.nl. Mocht u materiaal hebben van de tak, aarzel niet en laat mij dat weten via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.. Gooi foto’s of archiefmateriaal niet weg, maar laat mij weten wat er is, zodat we in overleg kunnen kijken of we het voor latere generaties kunnen behouden.

7de Generatie Gerrit Jan ter Kuile (29 januari 1800 – 11 november 1864)
Gerrit Jan ter Kuile, de stamvader van de Gerrit-tak, was textielfabrikant en agent in textielbenodigdheden te Enschede. Hij trouwt op 8 dec 1826 Gezina Roessingh en samen krijgen ze 10 kinderen. Hij wordt wel genoemd:"...maar in zijn zijtak verdween het beroep snel. Er kwamen handelaren, notarissen, ingenieurs, wijnkopers, maar in de Enschedese textiel speelde de tak nauwelijks een rol."
B.Willink, De Textielbaronnen, Walburgpers, Zutphen, 2de druk, 2015, p.141.

8e Generatie Pieter ter Kuile (Enschede 10 juli 1829  - 20 april 1911 Stad Delden)
Deze oudste zoon Pieter is ook textielagent te Enschede. Pieter ter Kuile trouwt met Johanna Frederica van Delden in 1864. Zij krijgen samen 6 levende kinderen en een levenloze tweeling.

Pieter met grootouders

Mijn grootvader Pieter met zijn grootouders Pieter ter Kuile en Johanna van Delden in 1905.

9de Generatie Pieter Carel ter Kuile (Lonneker 1870 – 1962 Apeldoorn)
Mijn overgrootvader was de vierde zoon in een gezin met zes kinderen.

Familie - Mijnsheerenland
Zijn oudste broer, Gerrit Jan Bertinus ter Kuile (Lonneker 11 augustus 1864 -28 december 1933 Mijnsheerenland) was van 1901-1933 burgemeester van Mijnsheerenland en Westmaas. Hij was in 1901 getrouwd met Magdalena Maria Johanna Vlielander. Zijn oom Engebert ter Kuile (Enschede 11 oktober 1840 - 10 januari 1909, Mijnsheerenland) was notaris te Mijnsheerenland, zijn tante Gezina ter Kuile (Enschede, 15 jaunuari 1844 - 27 maart 1899, Mijnsheerenland) en zijn ongetrouwde zus Geziena ter Kuile ( Lonneker, 6 mei 1874-19 augustus 1884, Mijnsheerenland) woonden er ook.

In het fotoalbum van mijn grootvader staan twee foto’s.

Mijnsheerenland 1915 1 Tante Mead, Oom Engbert, Oom Jan en Piet de knecht te Mijnsheerenland. Hier bracht Pieter (mijn grootvader) zijn vakanties door.

Mijnsheerenland 1915 2

Aanzichtkaart Mijnsheerenland – Villa van de Burgemeester met onderschrift: Pieter en Arie in den tuin bij oom Jan en tante Mead.

De tweede broer Benjamin ter Kuile (Lonneker 1866 – 1929 Den Haag) was sinds 1894 kandidaat notaris en vervolgens sinds 1905 notaris in Soerabaja. Van 1905-1911 was hij gemeenteraadslid van Soerabaja.  Bij zijn benoeming als notaris in Soerabaja in 1905 vermeldt een krantenbericht in Tubantia van 05-08-1905 dat hij een groot vertrouwen geniet bij de Indische handel, bij de banken en bij particulieren als ‘een kundig en bovenal integer man.’ Dit wordt ook in het Familieboek van G.J. ter Kuile vermeldt, p. 91.

De derde broer Johan ter Kuile (Lonneker 19 november 1897 -29 januari 1945 Brielle)  en de jongere broer Lambertus ter Kuile (Lonneker 6 mei 1874-1 januari 1943 Enschede) richten samen in 1903 de Gebroeders ter Kuile, handel in fabrieksartikelen in Enschede op.

Overgrootvader Pieter Carel ter Kuile (Lonneker 1870 - 1962 Apeldoorn)
Mijn overgrootvader Pieter Carel ter Kuile is als vierde zoon geboren op 21 maart 1870 in Lonneker.  Een beetje tot mijn verassing kwam ik, zelfs al na een eerste onderzoek, erachter dat mijn overgrootvader - zachtst gezegd – een avontuurlijk leven heeft gehad. Als vierde zoon in de familie van zes met één broer Benjamin in Nederlands-Indië, twee broers in de textiel gerelateerde handel en de oudste broer als burgemeester in Mijnsheerenland kreeg Pieter Carel een opleiding voor aan de Industrieschool te Enschede. Het familieboek vermeldt dat hij onderdirecteur van de  Goorsche stoombleekerij te Goor is geweest, maar dat kon blijkbaar niet lang boeien.

Met 24 jaar vertrekt hij in 1894 naar Zuid Afrika, waar hij volgens G.J. ter Kuile (1926) met de Boeren mee trok en één van de ruiters was die Dr. Jameson – een Engelse leider/opstandeling (afhankelijk van het perspectief) – in 1885 gevangen nam en naar Pretoria bracht. Hiervoor heeft hij het burgerschap van de Zuid Afrikaanse Republiek ontvangen. In 1898 vertrekt hij in november uit Transvaal en komt in 1899 aan op Java. Hij start op Java als handels employé, wordt in 1900 procuratiehouder bij de handelsvennootschap Geo Wehry en co te Soerabaja en is van 1911-1923 chef bij de firma Harmsen, Verwey en co. Als procuratiehouder trouwt hij op 5 oktober 1901 te Pontjol (Java) 31 jaar oud met de toen 18 jarige Jeanne Louise Wafelbakker, dochter van Dirk Wafelbakker, Kolonel Geneeskundige Dienst O. I. L. en Johanna Hees. Mijn overgrootmoeder is geboren te Soerabaja op 21 April 1883. 22 Augustus 1902 wordt mijn grootvader Pieter ter Kuile geboren in Soerabaja.

Naast zijn werk was hij van 1904 tot 1921 viceconsul van Denemarken in Soerabaja, waar hij in 1921 bij zijn afscheid benoemd is tot Ridder in de Dannebrogsorde. (Bron: Bataviaasch nieuwsblad 13-04-1921). Verder is hij in 1920 benoemd tot Officier in de Orde van Oranje Nassau en Officier in de Kroonorde van België.
In 1923 keert hij met zijn gezin met inmiddels 4 kinderen terug naar Apeldoorn. Het is voor mij (nog) onduidelijk of mijn grootvader Pieter meegaat naar Apeldoorn of in Soerabaja blijft. In 1926 is hij volgens het familieboek van G.J. ter Kuile president-commissaris van de textielfabriek ‘Almelo’ in Almelo.
Pieter Carel woont van 1923 tot 1943 op de Loolaan 20 in Apeldoorn. In 1943 wordt hij, 73 jaar oud,  uit zijn huis gezet door de Duitsers, waarschijnlijk naar aanleiding van het afbranden van het stadhuis van Apeldoorn door de ondergrondse. Loolaan 20 heeft tijdens de oorlog tijdelijk een deel van de inhoud van het Apeldoornse stadhuis gehuisvest. Hij verhuist naar de Bosweg 18. Na de oorlog wordt hij directeur van Frowijn &Co in Apeldoorn. Daar is hij ook erelid van de sociëteit aan de Kerklaan.. Hij overlijdt met 92 jaar in 1962.

Pieter met vader en moeder 1

Mijn grootvader Pieter ter Kuile met moeder en vader in Soerabaja in 1904 (3 jaar oud).

Pieter met ouders 2

Pieter met zijn ouders in Den Haag 1906 (5 jaar oud)- let op het kleine wandelstokje!

10de Generatie Pieter ter Kuile (22 augustus 1902 -8 januari 1987 Leidschendam) - grootvader
11de Generatie Hans ter Kuile (22 augustus 1938 Semarang – 27 juli 2009 Panningen) - vader
12de Generatie Saskia ter Kuile (21 november 1961 Gouda) - auteur

Bronnen:
G.J. ter Kuile sr en jr, De familie Ter Kuile, Leiden, 1926
Archieven Coda Apeldoorn
Parkenbuurt Apeldoorn
Oud Apeldoorn Actueel jaargang 13, nr. 4, aug. 2006, pag. 34